ขยะอาหาร ขวดพลาสติกในทะเล หรือการเผาเศษวัสดุทางการเกษตร ล้วนเป็นปัญหาที่พบเห็นได้ในชีวิตประจำวัน แต่เยาวชนไทยกลุ่มหนึ่งเลือกนำเรื่องเหล่านี้มาต่อยอดเป็นนวัตกรรม ตั้งแต่เครื่องหมักเศษอาหารเป็นปุ๋ย แอปพลิเคชันช่วยเกษตรกร ไปจนถึงการพัฒนาผลิตภัณฑ์จากวัสดุธรรมชาติ ผ่าน 5 ผลงานจากเวทีโครงการ “Better Futures Project 2026 อนาคตใกล้ฉัน 2026” ที่เชื่อมโยงความคิดสร้างสรรค์กับเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (SDGs)

โครงการเกิดจากความร่วมมือของบริษัท เซ็นทรัลพัฒนา จำกัด (มหาชน) โครงการพัฒนาแห่งสหประชาชาติ (UNDP) กระทรวงศึกษาธิการ และกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม รวมถึงพันธมิตรที่เกี่ยวข้อง โดยเปิดพื้นที่ให้เยาวชนตั้งแต่ระดับประถมศึกษาถึงอุดมศึกษานำปัญหาในชุมชนมาคิดหาทางแก้ไข

“ยางกล้วยป่า X คณิตศาสตร์ GSP ล็อกสีธรรมชาติป้องสิทธิชุมชน คืนชีวิตให้ทะเลพัทลุง” ผลงานจากนายจักรินทร์ บริรักษ์ นายณกมล วรตันติ และนายพัชรพล ไฝจู มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตหาดใหญ่ นำสารแทนนินจากยางกล้วยป่ามาใช้ช่วยตรึงสีธรรมชาติในผ้ามัดย้อมชุมชนบ้านท่าช้าง จังหวัดพัทลุง ลดการพึ่งพาสารเคมีสังเคราะห์ พร้อมใช้โปรแกรม GSP ออกแบบลวดลายเรขาคณิต ปัจจุบันอยู่ระหว่างทดสอบคุณภาพน้ำเสียและประสิทธิภาพของสูตรสีย้อม

“CaneConnect” ลดการเผาใบอ้อย ทีมจากโรงเรียนสันติวิทยาสรรพ์ จังหวัดเลย โดย น.ส.กัญญ์จิรา เพชรราชา นายคุณากร กุตัน น.ส.อรพิมล การะพงษ์ และนายอับดุลราซะ หอมแพงไว้ พัฒนาแอปพลิเคชันเชื่อมเกษตรกรกับผู้ให้บริการรถม้วนใบอ้อย เพื่อให้เกษตรกรรวมแปลงใช้บริการร่วมกัน ลดต้นทุนและนำใบอ้อยไปใช้ประโยชน์แทนการเผา ปัจจุบันทดลองใช้กับชุมชนแล้ว แต่ยังอยู่ระหว่างปรับระบบให้เหมาะกับเกษตรกรสูงอายุ

“One Bottle Everywhere (แค่ขวดเดียว…ก็ช่วยทะเลได้)” ด.ช.จิรายุ เสงี่ยม และ ด.ช.วชิปรัช เทพณรงค์ นักเรียนจากโรงเรียนขจรเกียรติศึกษา จังหวัดภูเก็ต เสนอแนวคิดให้พกขวดน้ำส่วนตัวและนำกลับมาใช้ซ้ำในชีวิตประจำวัน เพื่อลดขวดพลาสติกแบบใช้ครั้งเดียวทิ้งที่อาจกลายเป็นขยะทะเล สอดคล้องกับ SDG 12 และ SDG 14

“BIO COMPOST” เปลี่ยนเศษอาหารเป็นปุ๋ย ผลงานจากโรงเรียนขจรเกียรติ จังหวัดภูเก็ต โดย ด.ญ.ชนิสรา ตันติวิวัฒนวงศา ด.ช.ธนกร ศรีเทพ ด.ญ.ชัญญภัทร ยืนตระกูล และ ด.ช.ชวกร กำเนิดรักษา ซึ่งได้รับรางวัลชนะเลิศระดับประถมศึกษา พัฒนาแนวคิดเครื่องหมักปุ๋ยอัตโนมัติสำหรับจัดการเศษอาหารจากโรงแรมและร้านอาหาร โดยนำปุ๋ยไปใช้ปลูกมะพร้าว ก่อนต่อยอดผลผลิตเป็นขนมอังกู๋จำหน่ายให้นักท่องเที่ยว เพื่อเชื่อมการจัดการขยะกับการสร้างรายได้ในชุมชน

ส่วนรางวัลพิเศษ Central Pattana Brand Favorite เป็นของ “Laut Calendar” จากมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตหาดใหญ่และปัตตานี โดย น.ส.ฟารีดา มาสาระกามา, นายมันเดร์ลา มอเล็ง, น.ส.มารีญัม สุบาการ๊ะ และ น.ส.อาตีราห์ ดาตู ที่ออกแบบปฏิทินสัตว์ทะเลตามฤดูกาลในอ่าวปัตตานี

เพื่อให้ข้อมูลระบบนิเวศและส่งเสริมการเลือกบริโภคอาหารทะเลอย่างรับผิดชอบ โดยเตรียมต่อยอดผ่านความร่วมมือกับร้านอาหารท้องถิ่น

ทั้ง 5 ผลงานมีจุดเริ่มต้นจากปัญหาที่แตกต่างกัน แต่ล้วนแสดงให้เห็นการนำความรู้และทรัพยากรใกล้ตัวมาพัฒนาเป็นทางเลือกใหม่ ตั้งแต่การลดขยะและมลพิษไปจนถึงการเพิ่มมูลค่าสินค้าชุมชน โดยหลายโครงการยังอยู่ระหว่างทดลองและพัฒนา ซึ่งต้องติดตามต่อว่าจะสามารถนำไปใช้จริงและขยายผลได้มากน้อยเพียงใด