BALANCE

'วันตัวอ้น' กับทางเลือกสายใหม่
ที่ทำให้ใจ 'ร่ำรวย'

เรื่อง สุภักดิภา พูลทรัพย์ ภาพประกอบ ANMOM Date 06-10-2021 | View 479
Being-
there
Det-
our
Be my-
guest
FLA-
VOR
Res-
ound
Reth
-ink
Insig
-hts
Tre-
nds
Busi-
ness
Insi-
ders
Bal-
ance
Craft
-yard
Read At ONCE
  • แนวคิดเก่าให้นิยามชีวิตที่ดีไว้ 2 อย่างคือ ชีวิตที่มีความสุขและชีวิตที่มีความหมาย
  • นักจิตวิทยาในสหรัฐฯ ค้นพบว่า ชีวิตที่ร่ำรวยทางจิตคือทางที่ 3 ของการมีชีวิตที่ดี
  • ความร่ำรวยทางจิตเกิดจากการประสบเหตุการณ์พลิกมุมมองชีวิต การทำกิจกรรมใหม่ๆ และการเดินทาง

ถ้าการพยายามมีชีวิตที่มีความสุขทำให้คุณเป็นทุกข์ การทำให้ชีวิตมีความหมายทำให้คุณวางเป้าหมายให้ตัวเองผิด ผลการศึกษาล่าสุดของนักจิตวิทยาในสหรัฐฯ อาจทำให้คุณเลี้ยวเข้าทางแยกใหม่ที่เรียกว่า ‘ชีวิตที่มีความร่ำรวยทางจิต’

C 1

วนไปในวันตัวอ้น

ช่วงไหนที่ชีวิตวนลูป เราจะนึกเสมอว่า “ช่วงนี้ชีวิตดูอ้นๆ (สัตว์ตระกูลกระรอกแต่ตัวใหญ่เท่าหมาบีเกิล) นะ”

ในสหรัฐอเมริกามีธรรมเนียมร้อยปีในการพยากรณ์อากาศ โดยเหล่ามานุดจะพากันไปจ้องประตูบ้าน (โพรง) ของตัวอ้น ซึ่งตัวอ้นที่เป็นเดอะสตาร์ดังสุดในอเมริกาชื่อว่า Phil พิกัดโพรงอยู่ในเมืองพังซูทอว์นีย์ รัฐเพนซิลเวเนีย มันดังชนิดที่เป็นแม่เหล็กดึงดูดนักท่องเที่ยวให้กับเมืองนี้ได้เลย

วิธีทำนายก็ไม่ยาก แค่ดูว่าถ้าฟิลออกมาจากโพรงแล้วออกไปหากินทันที แปลได้ว่าฤดูหนาวปีนี้จะจบลงในเร็ววัน แต่ถ้าฟิลออกมาจากโพรงแล้วเห็นเงาตัวเอง ก็เกียมเปิดฮีตเตอร์สู้หนาวต่อกันไปอีก 6 สัปดาห์เลยจ้า

ปีนี้มีโควิดระบาด เจ้าฟิลก็ออกมาไลฟ์สดพยากรณ์อากาศให้ชมกันแทน ความ influencer ของพี่อ้นฟิลนี่ไม่ธรรมดา

อนึ่ง คุณนักข่าวพยากรณ์อากาศนามว่า Phil Conners แกเองไปทำข่าวเจ้าฟิลออกจากโพรงมาหลายปี เรียกว่าทุกวันที่ 2 กุมภาพันธ์ แกทำนายได้เลยว่าต้องพบตัวเองอยู่ที่เมืองพังซูทอว์นีย์แน่ๆ ในปีที่ 4 แกก็ไปทำข่าวแบบแกนๆ เช่นเคย กระทั่งตื่นเช้ามาในวันรุ่งขึ้น แกพบตัวเองตื่นมาทำข่าวเจ้าฟิล สถานที่เดิม เวลาเดิม เจอผู้คนและเหตุการณ์เดิมเป๊ะๆ

แรกๆ คุณนักข่าวตื่นตระหนกคิดว่าตนประสาทหลอน ทำไมตื่นมาในวันเดิมตลอดเวลา แกพยายามหนีออกจากกิจวัตรที่เคยทำในวันตัวอ้นทุกวิถีทาง ขับรถออกจากเมืองก็แล้ว โดดสะพาน ฆ่าตัวตายไปเลยก็มี แต่แกก็ยังตื่นมาในที่เก่าเวลาเดิมในวันตัวอ้นอยู่ดี

ไหนๆ ก็หนีไม่ได้แล้ว คุณฟิลเลยเรียนรู้ที่จะอยู่กับวันเวลาเดิมๆ นี้เสียเลย อะไรที่วันนี้ทำผิด แกจดจำและแก้ไขใหม่ กระทั่งกลายเป็นคนที่เล่นดนตรีก็เก่ง กีฬาก็ดี ฉลาดรอบรู้ รู้จักทุกคน รู้จักทั้งเมือง แถมจีบสาวเก่ง จากคนซึมเซา เขามีแววตาเป็นเงาวิ้ง ราวกับเป็นคนใหม่แม้จะอยู่ในวันเดิม

เรื่องราวชีวิตของฟิล คอนเนอร์คือ Groundhog Day หนังเรื่องเยี่ยมที่ได้ Bill Murrays แสดงไว้อย่างเรี่ยม

C 4

ความร่ำรวยทางจิต

นักจิตวิทยาที่ศึกษาเรื่องสุขภาวะหรือในด้าน ‘ความเจริญเบ่งบานของมนุษย์’ (Human Flourishing) ยอมรับกันมานานแล้วว่า ชีวิตที่ดี = ชีวิตที่มีความสุขหรือชีวิตที่มีความหมาย

ทาง 2 สายของการมีชีวิตที่ดีเป็นแนวคิดของ Aristotle ปราชญ์ยุคกรีกโบราณช่วง 400 ปีก่อนคริสตกาล

นักจิตวิทยาทั้งสองคือ Shigehiro Oishi แห่ง University of Virginia และ Erin C. Westgate of the University of Florida ร่วมกันศึกษาว่า การจะมีชีวิตที่ดีได้มีแค่ 2 หนทางนี้เท่านั้นหรือ

จนเมื่อเดือนสิงหาคมที่ผ่านมานี้เอง ทั้งสองตีพิมพ์บทความในวารสาร Psychological Review ชื่อว่า A psychologically rich life: Beyond happiness and meaning ประกาศว่า พวกเขาพบทางที่ 3 ของการมีชีวิตที่ดีแล้ว

ถ้าอยากมีชีวิตที่มีความสุข โปรเฟสเซอร์โออิชิอธิบายว่า คุณต้องการความสนุกสนาน ความสุขสบายและความปลอดภัย ถ้าอยากได้ชีวิตที่มีความหมาย คุณต้องหาเป้าหมายให้ตัวเอง ทำในสิ่งที่รู้สึกว่ามีประโยชน์หรือมีความสำคัญ

แต่ถ้าชีวิตที่กำลังใช้อยู่นี้ ไม่มีอะไรเข้าข่ายกับสิ่งที่กล่าวมา คุณรู้สึกว่าชีวิตขึ้นๆ ลงๆ เดี๋ยวทุกข์เดี๋ยวสุข ลำบากได้ สบายก็ดี หรือรู้สึกว่าชีวิตไม่มีอะไรเป็นอย่างที่คิดไว้เลยสักวัน บางทีเหมือนอยู่ในสนามรบ บางคราวราวกับอยู่ในทุ่งลาเวนเดอร์

คุณกำลังเดินในทางที่ 3 เส้นทางของชีวิตที่ร่ำรวยทางจิต

คนสายรวยทางจิตมักจะมีบุคลิกคล้ายๆ กันคือ เป็นช่างสงสัยใคร่รู้ เปิดรับประสบการณ์ใหม่ๆ ยืดหยุ่น มีทัศนคติไม่ตามขนบ มีเซนส์ทางศิลปะ มีความรู้สึกลึกล้ำ รับได้กับอารมณ์ความรู้สึกรุนแรงเข้มข้นไม่ว่าจะในแง่บวกหรือลบ เช่น ร้องไห้ฟูมฟาย โกรธหัวร้อน ตกใจเสียจริต หวาดกลัวสุดขีด ฯลฯ

“คนที่ใช้ชีวิตไปในทางแสวงหาความสุขหรือความหมายยินดีที่จะอยู่ในกฎระเบียบของสังคมและยอมรับสภาพสังคมอย่างที่เป็นอยู่” โปรเฟสเซอร์โออิชิกล่าว “ในขณะที่คนสายร่ำรวยทางจิตดูเหมือนว่าจะโอบรับความเปลี่ยนแปลงทางสังคมได้”

C 2

ประสบการณ์ชีวิตที่เกี่ยวข้องหรืออาจนำไปสู่การมีความร่ำรวยทางจิตมาจากที่ตัวคุณได้เจอเหตุการณ์เปลี่ยนมุมมองหรือพลิกชีวิต การทำกิจกรรมใหม่ๆ และการเดินทางซึ่งเป็นการพาตัวเองออกจากกิจวัตรประจำวัน

ความร่ำรวยทางจิตไม่จำเป็นต้องได้ผลลัพธ์เป็นความสุขหรือความร่ำรวยเงินทอง มันอาจเป็นเรื่องที่ทำให้คุณรู้สึกซวยได้อีก ทำให้คุณจนลงหรือทำให้คุณเจ็บปวดก็ได้ เป็นต้นว่า การหย่าร้างที่โปรเฟสเซอร์โออิชิกล่าวว่าเป็นประสบการณ์อันเจ็บปวดที่จะทำให้คุณเปลี่ยนทัศนคติหรือมุมมองในความสัมพันธ์ครั้งใหญ่ หรือการไปท่องเที่ยวแล้วเจอภัยธรรมชาติ โดนล้วงกระเป๋า รถยางแตก เครื่องบินดีเลย์ หรือเลวร้ายถึงขั้นที่คุณต้องสูญเสียคนที่รักไปก็ตาม ล้วนเป็นเหตุการณ์ที่มาเปิดประสาทสัมผัสและทำให้คุณพบเจอความรู้สึกที่หลากหลายในตัวเองแบบคูณ 100

นั่นละคือความหมายของ ‘ความร่ำรวยทางจิต’

C 3

และเหล่านี้คือประโยคจริงๆ ที่นักจิตวิทยาให้ผู้เข้ารับการทดลองประเมินระดับความร่ำรวยทางจิตของตนเอง ระดับคะแนน 1 (ไม่เห็นด้วยอย่างแรง) ถึง 7 (เห็นด้วยอย่างแรง) ลองถามตัวเองเล่นๆ วัดระดับความรวยของตัวเองกันไปพลาง

• ชีวิตของฉันเต็มไปด้วยประสบการณ์ที่ไม่ปกติและไม่เหมือนใคร
• ชีวิตของฉันเจอเรื่องดรามามาตลอด
• ฉันได้ประสบอารมณ์อันหลากหลายที่ได้จากประสบการณ์ตรงที่เกิดกับตัวเอง เช่น การเดินทาง การไปดูคอนเสิร์ต
• ฉันมีเรื่องราวของตนเองมากมายที่จะเล่าให้คนอื่นฟัง
• บนเตียงที่ฉันกำลังนอนรอความตาย ฉันพูดได้ว่า “ฉันมีชีวิตที่น่าสนใจดีนะ”
• บนเตียงที่ฉันกำลังนอนรอความตาย ฉันพูดได้ว่า “ฉันเห็นมาเยอะ ฉันได้เรียนรู้มามากมาย”
ชีวิตฉันเอาไปเขียนเป็นนิยายหรือเอาไปทำหนังดีๆ สักเรื่องได้เลย

C 5

ชีวิตที่มีความสุขออกดอกออกผลเป็นความพึงพอใจส่วนบุคคล ชีวิตที่มีความหมายทำให้คุณได้ทำประโยชน์ต่อส่วนรวมหรือคนอื่น ชีวิตที่ร่ำรวยทางจิตให้รางวัลเป็นปัญญา คุณได้มีความรู้ลึกและความรู้กว้าง คุณมีวิธีคิดหลายแบบ คุณได้รู้ว่าตัวเองไม่รู้อะไรอีกตั้งเยอะ และคุณมีความเข้าอกเข้าใจคนอื่น เข้าใจว่าเขาทำพฤติกรรมนี้เพราะอะไร อันเกิดจากการได้เจอประสบการณ์หลากหลายที่ทำให้คุณสะสมแต้มความรวยทางจิตให้ตัวเองเพิ่มขึ้นนั่นเอง

และนั่นคือกุญแจที่ทำให้ฟิล คอนเนอร์ ออกจากชีวิตที่วนลูปอยู่ในวันตัวอ้นได้ในที่สุด


ที่มา: https://www.sciencenews.org/article/good-life-happy-meaning-richness-change-experiences-psychology
https://psycnet.apa.org/record/2021-74886-001
https://www.psychologytoday.com/us/blog/living-single/202108/beyond-happiness-psychologically-rich-life-is-good-life

Tags: