บ้านมะขามเกิดจากแนวคิดของ เก๋ – สุวรรณะ สมสวัสดิ์ และ บุป – บุปผชาติ มีเจริญ ที่อยากสร้างที่พักเล็กๆ ท่ามกลางร่องสวนและพื้นที่ธรรมชาติของคุ้งบางกะเจ้า โดยพยายามรบกวนสภาพแวดล้อมเดิมให้น้อยที่สุด

แนวคิดนี้ไม่ได้หยุดอยู่แค่การรักษาต้นไม้หรือทางน้ำ แต่ถูกต่อยอดไปถึงประสบการณ์ของคนที่เข้ามาพัก ตั้งแต่สถาปัตยกรรม การจัดวางพื้นที่ ไปจนถึงรายละเอียดเล็กๆ ในชีวิตประจำวัน ซึ่งทั้งหมดเหมือนตั้งใจลดความเร่งรีบจากชีวิตในเมือง และชวนให้เรากลับมาใช้เวลากับสิ่งรอบตัวมากขึ้น

การมาบ้านมะขามสามารถเดินหรือปั่นจักรยานลัดเลาะมาตามทางคอนกรีตสายเล็กๆ ของบางน้ำผึ้ง ก่อนจะพบต้นมะขามต้นใหญ่ที่ทำหน้าที่ให้ร่มเงา และกลายมาเป็นที่มาของชื่อสถานที่

พื้นที่โดยรอบเต็มไปด้วยแมกไม้และลำคลองธรรมชาติที่ระดับน้ำเปลี่ยนไปตามแม่น้ำเจ้าพระยา ลมที่พัดผ่านสวนช่วยให้อากาศเย็นลงอย่างรู้สึกได้ และทำให้ระยะทางจากกรุงเทพฯ ซึ่งจริงๆ แล้วอยู่เพียงอีกฝั่งของแม่น้ำ ดูไกลออกไปกว่าความเป็นจริง

งานสถาปัตยกรรมออกแบบโดย บริษัท สตูดิโอมิติ จำกัด (Studiomiti) ภายใต้แนวคิด Low Impact ที่พยายามให้ทุกโครงสร้าง “แตะผืนดินอย่างแผ่วเบาที่สุด”

แทนที่จะปรับพื้นที่เดิมให้เข้ากับอาคาร ผู้ออกแบบเลือกทำในทางกลับกัน คือวางบ้านไม้ทั้ง 6 หลังแบบไม่สมมาตรตามแนวคันดิน ร่องสวน ต้นไม้ และทางน้ำที่มีอยู่ก่อนแล้ว บ้านทุกหลังจึงยกใต้ถุนสูงเพื่อไม่ขวางทางน้ำ และเปิดให้น้ำขึ้น-น้ำลงสามารถหล่อเลี้ยงระบบนิเวศเดิมได้ตามปกติ

ภายในลดทอนรายละเอียดให้เรียบง่าย ใช้โทนไม้ตัดกับผ้าม่านสีขาว ขณะที่ตำแหน่งของเตียงและหน้าต่างถูกคิดให้สัมพันธ์กับต้นไม้ใหญ่ด้านนอก เมื่อตื่นขึ้นมา สิ่งแรกที่มองเห็นจึงเป็นพื้นที่สีเขียวในระดับสายตา

อาหารเป็นอีกส่วนที่บ้านมะขามนำเรื่องราวของคุ้งบางกะเจ้ามาเชื่อมกับประสบการณ์การพัก ผ่านวัตถุดิบจากชุมชนและผักสวนครัวที่ปลูกเอง

เริ่มตั้งแต่ Welcome Set อย่าง ม้าฮ่อ อาหารว่างไทยโบราณที่จับคู่รสหวานอมเปรี้ยวของสับปะรดกับไส้หมูรสกลมกล่อม เสิร์ฟพร้อม มะขามมินต์ เครื่องดื่มซิกเนเจอร์รสเปรี้ยวหวาน

ส่วนเมนูท้องถิ่นมีตั้งแต่ ลูกจากชุบแป้งทอดซอสตะลิงปลิง ที่หยิบวัตถุดิบคุ้นเคยของคุ้งบางกะเจ้ามาทำให้น่าสนใจขึ้น ไปจนถึงแกงเลียงกุ้งสด น้ำพริกมะขามกับผักออร์แกนิก และปิดท้ายด้วยลูกจากลอยแก้วในน้ำอัญชันหอมกลิ่นใบเตย

ความสนุกของการมาค้างคืนที่นี่อยู่ตรงการสังเกตว่า งานออกแบบสามารถทำให้เราเปลี่ยนพฤติกรรมเล็กๆ ได้อย่างไร

ทางเดินไม้ออกแบบให้มีขนาดไม่กว้างนัก ทำให้ต้องลดจังหวะการเดินลงโดยอัตโนมัติ ระหว่างทางมีม้านั่งแทรกอยู่เป็นระยะสำหรับหยุดพัก ขณะที่ม่านในห้องพักก็ไม่ได้เปิด-ปิดด้วยรีโมตหรือระบบอัตโนมัติ แต่ต้องค่อยๆ ยกขึ้นหรือลดลงด้วยมือทีละขั้น

เป็นรายละเอียดธรรมดาที่เมื่อรวมกันแล้ว ทำให้จังหวะการใช้ชีวิตที่นี่ต่างออกไปจากโรงแรมทั่วไป

ส่วนใครอยากออกไปสำรวจคุ้งบางกะเจ้า ตอนเช้าสามารถออกไปใส่บาตร เช่าจักรยานปั่นตามทางปูนสายเล็ก แวะ ตลาดน้ำบางน้ำผึ้ง หรือปั่นต่อไปยัง สวนศรีนครเขื่อนขันธ์ ที่อยู่ไม่ไกล ก่อนกลับมาใช้เวลาที่บ้านมะขามต่อแบบไม่ต้องมีตารางแน่นๆ

หนึ่งในรายละเอียดที่ ONCE ชอบที่สุดกลับเป็นของธรรมดามากๆ อย่าง “ไม้เกาหลัง ไม้ปัดแมลง และไม้ตีฟูก” ที่วางไว้ให้แขกหยิบใช้

สามสิ่งเล็กๆ นี้อาจไม่ได้เป็น amenities ที่เราคุ้นเคยจากโรงแรม แต่กลับเข้ากับบ้านมะขามอย่างพอดี เพราะเป็นการหยิบของใช้และภูมิปัญญาใกล้ตัวมาอยู่ในบริบทใหม่ โดยไม่จำเป็นต้องทำให้ดูประดิษฐ์หรือพยายามเป็นท้องถิ่นจนเกินไป

และบางที นี่อาจเป็นรายละเอียดที่อธิบายบ้านมะขามได้ดีพอๆ กับงานออกแบบ เพราะแทนที่จะพยายามสร้างประสบการณ์ให้หวือหวา บ้านมะขามเลือกทำให้สิ่งธรรมดารอบตัวกลับมาเป็นสิ่งที่เราได้สังเกตอีกครั้ง

ขอบคุณ : อพท. สำนักงานคุ้งบางกะเจ้า