Sukchom สุขชม

เราเดินทางมาบ้านสุขชม นั่งร่วมเวิร์กช้อปทำเข็มกลัดจากเศษผ้าย้อมคราม ลงมือเย็บเศษผ้าให้กลายเป็นงานศิลปะตามแบบตัวเอง ด้วยขนาดเล็กจิ๋วจึงเป็นเหมือนบททดสอบความอดทน และเป็นการฝึกสมาธิชั้นดี ลองจินตนาการเย็บผ้าช้าๆ ปล่อยให้สายลมพัดผ่านร่างกาย ให้แสงแดดเป็นเพื่อนคู่ใจ หมุนเข็มนาฬิกาให้ช้าลง กลับมาอยู่กับตัวเอง และสร้างสรรค์ผลงานตรงหน้าช้าๆ

ระหว่างลงมือเริ่มเย็บเศษผ้า เราหันหน้าไปพูดคุยกับ ปลา-กุลธิดา อุปพงษ์ เจ้าของบ้านสุขชม (Sukchom) ที่เริ่มต้นจากการทำงานคลุกคลีกับชุมชน จนเริ่มตกหลุมรักในงานทอผ้า เธอค้นพบว่า ลายเส้นบนผ้าแต่ละผืนไม่ได้ฉายให้เห็นแค่ลวดลายสละสลวยเพียงอย่างเดียว ผ้าแต่ละผืนที่ทอออกมา ซ่อนจิตวิญญาณและประสบการณ์ของช่างทอผ้าแต่ละคนไว้

“แม้มันเป็นเศษผ้าเหลือทิ้ง ปลากลับรู้สึกว่า แต่ละเศษไม่ควรถูกทอดทิ้งเลย พอเอามาวางเรียงต่อกัน มันเหมือนจิกซอว์ที่ต่อกันไปเรื่อยๆ จนกลายเป็นผ้าผืนใหญ่” ปลาย้อนกลับไปเล่าถึงจุดเริ่มต้นที่ทำให้เศษผ้าชิ้นเล็กชิ้นน้อยกลายเป็นกระเป๋า เสื้อผ้า หรือของใช้ที่มีเสน่ห์เฉพาะตัว จนกลายมาเป็นสุขชม ซึ่งหมายถึงความสุขที่เกิดจากการได้ชม และสัมผัสงานศิลปะเหล่านี้นั่นเอง

สำหรับเวิร์กช้อปในสุขชมมีให้เลือก 2 รูปแบบตามความชื่นชอบและระยะเวลา เวิร์กช้อป ‘ทำเข็มกลัดจากเศษผ้าย้อมคราม’ ที่เรากำลังทำอยู่นั้น ปลาหยิบเอาเศษผ้าชิ้นเล็กชิ้นน้อยจากกลุ่มช่างทอผ้า มาให้เราแมตช์สีและเย็บปักด้วยมือตัวเอง ให้เราร่วมชุบชีวิตเศษผ้ากลับมามีชีวิตใหม่ ในรูปแบบของเข็มกลัดที่มีชิ้นเดียวในโลก

หรือหากใครอยากเข้าใจวิธีการทำผ้าย้อมครามแบบเต็มเปี่ยม ลงลึกถึงจิตวิญญาณแนะนำให้ลงเวิร์กช้อป ‘มัดย้อมคราม’ โดยปลาจะพาไปทำความรู้จักกับหม้อนิลที่เธอฟูมฟักมาเป็นอย่างดี เราจะได้ร่วมออกแบบลายผ้าย้อมครามตามความชอบ ความสนุกคือการลุ้นไปกับกล่องสุ่มของธรรมชาติ ยามได้แกะผ้าออกมาเห็นสีน้ำเงินนวลตา

Onson Thai Hand Crafted White Spirit

เดินทางต่อมาที่ออนซอน Onson Thai Hand Crafted White Spirit ชมโรงกลั่นสุราพื้นบ้าน ที่เกิดจากการทดลองเลือกวัตถุดิบทางการเกษตรมาใช้ จนออกมาเป็นสุรากลั่นจากช่อดอกน้ำตาลมะพร้าวบริสุทธิ์ 100% ได้รสชาตินุ่ม หวาน และมีกลิ่นหอมเป็นเอกลักษณ์ นี่คือไอเดียสร้างสรรค์ของเสือ-ธรรมวิทย์ ลิ้มเลิศเจริญวนิช

“พวกเรารู้วิธีทำก๋วยเตี๋ยวหรือข้าวผัดแต่กลับไม่รู้วิธีทำเหล้า ผมมองว่า ก่อนจะกินอะไร ก็ควรรู้ที่มาของมันก่อน” เสือเปลี่ยนโรงกลั่นให้กลายเป็นแล็บทดลอง มองหาความเป็นไปได้จากผลผลิตทางการเกษตร บางอันได้รสชาติไม่คุ้นลิ้น บางอันได้บทเรียนสอนใจ

เสือเล่าถึงแรงบันดาลใจในการเปิดโรงกลั่นสุราพื้นบ้าน รอคอยต้อนรับผู้คน ผ่านเวิร์กช้อปที่พาไปทำความรู้จักกับสุราท้องถิ่น เพื่อเปลี่ยนจากแค่คนดื่ม ให้กลายเป็นคนที่เข้าใจในทุกหยดของแอลกอฮอล์ ระหว่างพูดคุยกับเสือ เราก็ทดลองทำความรู้จักกับคราฟต์สุราชุมชนชื่อคุ้นตาแต่ไม่คุ้นในรสชาติ ใครจะไปคิดว่าจะมีคราฟต์สุรารสชาติบะหมี่กึ่งสำเร็จรูปอยู่บนโลกนี้ด้วย หรือกระทั่งคราฟต์สุรากลิ่นมะลิหอมๆ ให้ทดลองดม

ออนซอนมีเวิร์กช้อป ‘Quick Tour’ สำหรับคนมีเวลาน้อย ส่วนเวิร์กช้อป ‘Full Course’ จะพาไปเรียนรู้กระบวนการกลั่นจนถึงขั้นตอนบรรจุขวด โดยเริ่มเรียนรู้เรื่องการแปรรูปผลผลิตทางการเกษตร และทดลองชิมคราฟต์สุราชุมชนสกลนคร ไฮไลต์คือการทดลองชงสุราตามแบบของตัวเอง เพื่อค้นหาคาแรกเตอร์ที่ชื่นชอบ ระหว่างทำเราก็ได้แลกเปลี่ยนเรื่องราวกับเสือ ฟังประสบการณ์การเป็นนักทดลองของเขา ทั้งรสชาติที่ประสบความสำเร็จ จนกลายเป็นลายเซ็นของออนซอน และเรื่องราวของวัตถุดิบที่ผ่านการ R&D มาอย่างหนัก จนรู้ซึ้งว่าผลไม้บางชนิดก็ไม่เหมาะจะนำมากลั่นเสมอไป

บ้านแห่งดวงดาว

หากสีน้ำเงินครามคือสีสันของสกลนคร แสงสีนวลตาจากดวงดาวกระดาษก็คือหัวใจของชุมชนท่าแร่ ครั้งนี้เรามีนัดกับ พร-ลำพร สารธิยากุล ที่บ้านแห่งดวงดาว พื้นที่เรียนรู้ที่อบอวลไปด้วยเรื่องเล่าและรอยยิ้ม

คุณแม่พรเล่าย้อนไปถึงความหมายของดวงดาว มันคือสัญลักษณ์ของแสงสว่าง และการมาถึงในคืนที่องค์พระเยซูประสูติ ดาวดวงนั้นพิเศษกว่าดวงไหนๆ มันลอยต่ำลงมาเพื่อนำทางให้โหราจารย์ไปพบพระกุมารในถ้ำเลี้ยงสัตว์

ในอดีตประเพณีแห่ดาวของชุมชนท่าแร่ เป็นพิธีเรียบง่ายโดยใช้ดาวมือถือในรูปแบบคล้ายคันเบ็ดตกปลา แขวนดวงดาวไว้บริเวณปลายก้าน จากนั้นจุดเทียนไว้ข้างใน เพื่อให้นำทางในความมืดได้ดี กระทั่งความศรัทธาของชุมชนท่าแร่ เติบโตกลายเป็นเทศกาลแห่ดาวระดับจังหวัด มีทั้งดาวแขวนบนอาคารบ้านเรือน พวงกุญแจดาว กระทั่งดาวประดับรถแบบยิ่งใหญ่

หลังจากฟังความหมายของสัญลักษณ์ดวงดาว ถึงเวลาลงมือเข้าร่วมเวิร์กช้อป ‘ทำดวงดาว’ คุณแม่พรเริ่มแนะนำอุปกรณ์ ทั้งไม้ไผ่ กระดาษแก้วสีสวย และกาว ความยากคือการประกอบโครงสร้างไม้ให้กลายเป็นดาว 5 แฉกที่สมมาตร!

การทำดวงดาวไม่ได้มีขั้นตอนซับซ้อนแต่มีความหมายยิ่งใหญ่ นี่เป็นการทำงานคราฟต์ที่มาจากความเชื่อ ในทุกรอยพับ รอยกาว หรือการแปะกระดาษแก้ว คือความตั้งใจที่จะรักษาประเพณีดั้งเดิมไว้

“ดวงดาวไม่ได้สำคัญเท่ากับมาบังเกิดของพระเยซู แต่มันคือแสงสว่างที่นำเราไปหาความดี” คุณแม่พรทิ้งท้ายด้วยแง่คิดที่ทำให้ดวงดาวประดิษฐ์ในมือเราสว่างไสวขึ้นกว่าเดิม

ดอนหมูดิน

เยือนดอนหมูดิน ปลุกความเป็นศิลปินในตัวโดยให้ เปิ้น-วัลย์ริยา เพ็งสว่าง สอนบทเรียนชีวิตผ่านการทำเซรามิก มีสายลมพัดผ่านเป็นเพื่อนคู่คิด แสงอาทิตย์เป็นเพื่อนคู่ใจ หายใจเข้าช้าๆ สวมผ้ากันเปื้อนให้พร้อม เราจะลงมือปั้นดินให้เป็นเซรามิกกัน

ก่อนจะลงมือเปื้อนดิน เราไปทำความรู้จักดอนหมูดินกันก่อน นี่คือหมุดหมายสำคัญของคนที่อยากหลบจากความวุ่นวายมาใช้ชีวิตแบบสโลว์ไลฟ์ที่สกลนคร ขณะเดินสำรวจรอบดอนหมูดิน เราสังเกตถึงผลงานที่ปั้นออกมาจากใจของเปิ้น ทุกชิ้นไม่ได้เนี้ยบสมบูรณ์แบบ แต่กลับดึงดูดสายตาอย่างงดงาม เห็นทั้งรอยนิ้วมือและจิตวิญญาณของคนปั้น

ดอนหมูดินเปิดเวิร์กช้อป ‘ปั้นเซรามิก’ ให้มาใช้เวลากับก้อนดินตรงหน้า สอนให้คนกลับมาอยู่กับปัจจุบัน ผ่านการปั้นช้าๆ โดยใช้เทคนิคการขึ้นรูปด้วยมือ ซึ่งถือเป็นหัวใจสำคัญที่เปิ้นอยากให้ใช้เวลา เพื่อทำความรู้จักกับเนื้อดินแบบลึกซึ้ง การไม่มีแป้นหมุนช่วยขจัดความเร่งรีบออกไป ทำให้ไม่ต้องกังวลว่า ดินจะเสียทรงจากแรงเหวี่ยงของเครื่องจักร นอกจากนี้เรายังได้เห็นชิ้นงานค่อยๆ เติบโตขึ้นตามจังหวะการหายใจ และน้ำหนักมือของเราเอง

นอกจากผลงานเซรามิกที่ได้รับกลับบ้านไป อีกสิ่งที่เราเรียนรู้ผ่านการปั้นดิน คือดินสอนให้เราใจเย็น ส่วนความช้าสอนให้เรามองเห็นรายละเอียด

รักกูหลงกู

หลังจากได้ยินชื่อร้านรักกูหลงกูครั้งแรก ราวกับมีมนต์ขลังจนเดาไม่ออกว่าเป็นร้านอะไร กระทั่งเรามีโอกาสคุยกับ เก๋-กรรญญ์ชิสา ทวีพงศ์พจนา ถึงได้เข้าใจว่า ชื่อร้านหมายถึงความรักต่อการทำขนมที่ทำมานานมากกว่า 10 ปีแล้ว โดยมีจุดเริ่มต้นมาจากการทดลองทำสิ่งที่ตัวเองชอบกิน เริ่มจากบราวนี่ก้อนแรก แจกจ่ายให้คนรอบข้าง จนขยับขยายกลายเป็นสตูดิโอทำขนม ถ้าใครได้ชิมรับรองว่า ต้องหลงในรสชาติสมชื่อร้าน

วันนี้เราร่วมเวิร์กช้อป ‘แต่งหน้าคุกกี้ไอซิง’ ตั้งแต่ขั้นตอนการตัดเส้นขอบ ก่อนจะค่อยๆ บีบไอซิง (ปรุงจากไข่ขาวพาสเจอร์ไรซ์และน้ำตาลจนปลอดภัย) ลงไปถมให้เต็มรูปทรง ต้องใช้สมาธิและต้องใจเย็นสุดๆ สุดท้ายคือแต่งหน้าคุกกี้ตามความชอบ ไม่จำเป็นต้องมีกรอบตามตัว โชว์ความเป็นศิลปินในตัวออกมาเลย

My Broomstick

การนั่งลงแล้วดมกลิ่นหอมอ่อนๆ จากดอกไม้แห้ง อาจเป็นวิธีกู้คืนพลังใจที่ดีที่สุดก็ได้นะ หลังจากแปลงร่างเป็นเชฟทำขนม ตอนนี้เราสวมบทเป็นนักปรุงชา โดยมี น้ำฝน-อภิวาทนสิริ เป็นคุณครูคอยสอน จับมือทำแต่ละขั้นตอนให้กลายเป็นชาดอกไม้ สะอาด ปลอดภัย ได้กลิ่นหอมอ่อนๆ คอยปลอบประโลมจิตใจ

น้ำฝนเล่าถึง My Broomstick ร้านชาที่อยู่ในฟาร์มฮัก ซึ่งเกิดจากความหลงใหลในพันธุ์ไม้ จนพัฒนาต่อยอดกลายเป็นชา โดยเธอเริ่มต้นจากการปลูกดอกไม้และสมุนไพรแบบไร้สารเคมีด้วยตัวเอง เพื่อนำมาอบและปรุงเป็นชาดอกไม้ ที่เน้นความสดใหม่และปลอดภัยแบบ 100%

สำหรับเวิร์กช้อปของ My Broomstick เปิดโอกาสพิเศษให้เราได้ ‘เบลนด์ชา’ ตามรูปแบบที่ชื่นชอบ โดยมี 2 เบสชาหลัก สำหรับคนอยากสัมผัสกลิ่นดอกไม้แบบชัดเจน แนะนำให้เลือกเบสชาขาว เพราะชาขาวมีกลิ่นอ่อนโยน ไม่กลบกลิ่นหอมของพันธุ์ไม้ ส่วนคนที่หลงใหลความเข้มข้น และอยากสัมผัสรสของใบชาเน้นๆ แนะนำให้เลือกเบสชาอู่หลงนะ

หลังจากเลือกเบสชาได้แล้ว ก็ถึงเวลาสนุกแล้วสิ ต่อไปคือไฮไลต์เลือกโน้ตของดอกไม้ ตั้งแต่กุหลาบมอญแดง ที่น้ำฝนเก็บสางด้วยมือแล้วอบจนแห้งสนิท จนได้กลิ่นหอมละมุน ดอกหอมหมื่นลี้มีสรรพคุณช่วยผ่อนคลาย ลดความตึงเครียด คาโมมายล์ช่วยให้หลับสบาย หรือเลมอนเวอร์บีนาให้ความรู้สึกสดชื่น ราวกับยืนอยู่ท่ามกลางสวนมะนาว ขั้นตอนการเลือกก็ไม่ยาก ดมอันไหนแล้วชื่นชอบก็ผสมกันเลย ทั้งนี้ทั้งนั้นการปรุงชาก็คล้ายคลึงกับการทำน้ำหอม ต้องมีทั้งความสมดุลและความชอบส่วนตัว น้ำฝนแนะนำให้ค่อยๆ ใช้สัญชาตญาณในการดม ปรุงตามใจ แต่ต้องใส่ใจทุกสัดส่วนตามสูตร

พอลองผสมจนได้กลิ่นหอมจากดอกไม้ รอต่อเพียง 3 นาที มันเปลี่ยนดอกไม้แห้งให้กลายเป็นชาสีเหลืองทอง กลิ่นหอมอบอวลทั่วพื้นที่ ได้ชาดีๆ กลับบ้านไปอีกหนึ่งอัน

เฮือนนางคราม

มาสกลนครทั้งที ก็ต้องไม่พลาดกับการทำเวิร์กช้อป DIY ย้อมผ้าคราม ผลิตภัณฑ์จากธรรมชาติ โดยเรามาที่เฮือนนางคราม แหล่งเรียนรู้การย้อมผ้าครามที่มีชื่อเสียงของสกลนคร ที่นี่คือศูนย์เรียนรู้การมัดย้อมผ้าครามในวิถีออร์แกนิก ทุกหยดของสีน้ำเงินเข้ม เกิดจากการปรุงครามด้วยวัตถุดิบธรรมชาติ ปราศจากสารเคมีเจือปนทุกขั้นตอน

ทันทีที่ก้าวขาเข้าไปในเฮือนนางคราม ลวดลายผ้ารูปร่างแปลกตาดึงดูดสายตาเราไว้แบบอยู่หมัด ฐิติมา บุญต่าย เข้ามาทักทาย พร้อมพาไปทำความรู้จักกับชื่อผ้ามัดย้อมลวดลายต่างๆ โดยเฉพาะลายดอกอินทนิลน้ำ ลายขึ้นชื่อที่ได้รับแรงบันดาลใจจากดอกไม้ประจำสกลนคร บานสะพรั่งสง่างามบนผ้ามัดย้อม ถ่ายทอดความงดงามของธรรมชาติออกมาแบบมีชั้นเชิง

เราเริ่มทำเวิร์กช้อป ‘ย้อมผ้าคราม’ สัมผัสวิถีครามทีละขั้นตอน เริ่มตั้งแต่ติวเข้มทำความรู้จักกับครามสกล เรียนรู้ขั้นตอนการเลี้ยงครามที่เหมือนกับเลี้ยงลูก สังเกตขั้นตอนการเติมอาหารให้จุลินทรีย์ โดยใช้น้ำด่างจากขี้เถ้า น้ำมะขามเปียก หรือกล้วยน้ำว้าสุก เพื่อช่วยในการหมัก หลังจากนั้นคือขั้นตอนออกแบบลวดลายตามความชอบ จะเป็นลวดลายตามแบบดั้งเดิม หรือตามจินตนาการก็ได้ทั้งนั้น พร้อมแล้วก็ลุยเลย จับผ้ามาพับ มัด แล้วขยำกัน

สุดท้ายถึงขั้นตอนการย้อมผ้าคราม จุ่มผ้าลงในหม้อนิล สัมผัสกลิ่นอันเป็นเอกลักษณ์ของครามธรรมชาติ จากนั้นเราก็คอยเฝ้าดูวินาทีที่ผ้าเปลี่ยนสี จากขาวเป็นเขียว ก่อนจะค่อยๆ เป็นสีฟ้าซีดจาง ตลอดจนยกขึ้นมากลายเป็นสีน้ำเงินในที่สุด