ก้าวใหม่ของพิพิธภัณฑ์

พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติสิงคโปร์คือสถาบันที่เก่าแก่ที่สุดของประเทศ ก่อตั้งขึ้นในปี 1887 ทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางในการรวบรวมประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม และอัตลักษณ์ทางศิลปะของเกาะแห่งนี้มาอย่างยาวนาน

แต่ท่ามกลางความคลาสสิกของอาคารสไตล์นีโอคลาสสิก พิพิธภัณฑ์แห่งชาติสิงคโปร์กลับตัดสินใจก้าวเข้าสู่โลกโมเดิร์นอย่างเต็มตัว ด้วยการนำ Art Toy มาตั้งโดดเด่นอยู่หน้าทางเข้า เพื่อต้อนรับนิทรรศการ ‘Skullpanda Cage-Uncage Showcase’ ผลงานที่ได้รับแรงบันดาลใจจากคาแรกเตอร์ยอดนิยมของ Pop Mart อย่าง Skullpanda

“พิพิธภัณฑ์ของเราต้องการนำเสนอความร่วมสมัย เราตระหนักดีว่าพิพิธภัณฑ์แห่งชาติไม่ได้มีหน้าที่แค่บอกเล่าประวัติศาสตร์ แต่ต้องถ่ายทอดเรื่องราวในปัจจุบันด้วย นี่คือหัวใจสำคัญที่เราพยายามทำ” Chung May Khuen ผู้อำนวยการพิพิธภัณฑ์แห่งชาติสิงคโปร์ กล่าวถึงทิศทางใหม่นี้

“เราพบว่า Art Toy เชื่อมโยงกับผู้คนในปัจจุบันได้อย่างลึกซึ้ง เราไม่อยากให้ผู้เยี่ยมชมเข้ามาพบเพียงภาพวาดจากปี 1920 แต่เราอยากให้พวกเขาค้นพบสิ่งที่พวกเขากำลังสนใจอยู่ในทุกวันนี้ด้วย”

ย้อนกลับไปในปี 2024 ทางพิพิธภัณฑ์เคยทดลองจัดป๊อปอัปนิทรรศการขนาดเล็กชื่อ Play:Date ร่วมกับ Pop Mart มาก่อน โดยรวบรวมของเล่นสะสมมาจัดแสดง ซึ่งผลลัพธ์ที่ได้พิสูจน์ให้เห็นว่า ‘ของเล่น’ สามารถเชื่อมโยงผู้คนเข้ากับพื้นที่ทางประวัติศาสตร์ได้อย่างลงตัวไม่ต่างจากงานศิลปะแขนงอื่น

“งาน Play:Date ไม่ได้ดึงดูดแค่เด็กหรือวัยรุ่น แต่กลุ่มผู้ใหญ่ก็เข้ามาชมจำนวนมาก เพราะของเล่นเหล่านั้นเชื่อมโยงกับความทรงจำส่วนตัวของพวกเขา เราเห็นภาพคุณปู่แบ่งปันเรื่องราวกับหลานๆ ทำให้เราตระหนักว่าของเล่นมีพลังมหาศาล และพิพิธภัณฑ์ควรเป็นพื้นที่ทางสังคมที่ดึงคนทุกช่วงวัยมาแบ่งปันเรื่องราวร่วมกัน”

ความสำเร็จในครั้งนั้นนำมาสู่การพา ‘Skullpanda Cage-Uncage Showcase’ เดินทางจากจีนสู่สิงคโปร์ ซึ่งนี่ถือเป็นการจัดแสดงนอกประเทศจีนครั้งแรกของ Skullpanda และยังเป็นนิทรรศการ Art Toy เต็มรูปแบบครั้งแรกของพิพิธภัณฑ์แห่งชาติสิงคโปร์ด้วย การจับมือกันครั้งนี้จึงเป็นก้าวสำคัญที่ท้าทายภาพจำเดิมๆ ว่า สถานที่ระดับชาติพร้อมหรือยังที่จะเปิดรับวัฒนธรรมที่ถูกมองว่า ‘ไร้ประวัติศาสตร์’

“พูดตามตรง นี่คือการทดลองของเราเหมือนกัน” Chung May Khuen เปิดใจกับ ONCE “เราอยากใช้สิ่งนี้เป็นสะพานพาทุกคนมาเยือนพิพิธภัณฑ์ และใช้มันทำลายกำแพงความรู้สึกที่ว่าพิพิธภัณฑ์เป็นสถานที่ที่น่าเบื่อ

“เราหวังจะต่อยอดแนวคิดนี้ต่อไปในอนาคต เพราะผู้เยี่ยมชมต่างคาดหวังจะเห็นสิ่งใหม่ๆ จากเราเสมอ ซึ่ง Art Toy คือกระแสนิยมที่มีอิทธิพลต่อคนรุ่นใหม่ไปทั่วโลก ไม่ใช่แค่ในสิงคโปร์”

เป้าหมายของพิพิธภัณฑ์

นิทรรศการ Skullpanda Cage-Uncage Showcase ทำลายกรอบความน่าเบื่อของพิพิธภัณฑ์ได้อย่างสิ้นเชิง ด้วยการจัดแบ่งพื้นที่ออกเป็นห้องย่อยๆ เพื่อร้อยเรียงเรื่องราวผ่านธีม ‘การผจญภัย’ ผู้เข้าชมจะเริ่มต้นด้วยการเก็บกุญแจและเดินทางผ่านห้องต่างๆ ที่มีคอนเซปต์แตกต่างกันไป เปรียบเสมือนการค่อยๆ ไขปมในจิตใจทีละน้อย ซึ่งสอดคล้องกับความตั้งใจของ Xiong Miao ศิลปินผู้สร้างสรรค์ Skullpanda ที่อยากให้ทุกคนได้ ‘ค้นหาตัวเอง’ ผ่านผลงานศิลปะของเธอ

ตลอดเส้นทาง เราจะได้เห็นความหลากหลายของผลงาน ตั้งแต่งานประติมากรรม ศิลปะจัดวาง (Installation Art) สื่อวิดีโอ ไปจนถึง Art Toy ที่เป็นหัวใจหลักของศิลปิน บางชิ้นยังเปิดโอกาสให้ผู้เข้าชมมีส่วนร่วม (Interactive) ได้ด้วย นับเป็นนิทรรศการที่สนุกและยิ่งใหญ่สมศักดิ์ศรีการจัดแสดงในพิพิธภัณฑ์ระดับชาติ

แต่ภายใต้ความตระการตาที่ดูเหมือนแกลเลอรีชั้นนำ เบื้องหลังของนิทรรศการนี้ยังมีเป้าหมายที่ไกลกว่าการโชว์ผลงาน เพราะมันคือการนิยามความหมายของ ‘พิพิธภัณฑ์แห่งชาติ’ ในมุมมองใหม่

“หัวใจหลักของนิทรรศการนี้คือ ‘การสำรวจตัวเอง’ ซึ่งสอดคล้องกับตัวตนของพิพิธภัณฑ์แห่งชาติ เพราะเป้าหมายของเราคือการสำรวจสังคมและประเทศสิงคโปร์ หากเรารู้ชัดว่าตัวตนเราคือใคร เราถึงจะก้าวไปสู่การสำรวจสังคมและสำรวจความเป็นชาติได้อย่างลึกซึ้ง

“ถามว่านิทรรศการครั้งนี้มุ่งค้นหาตัวตนของสิงคโปร์เพียงอย่างเดียวไหม? ในความจริงคือมันเชื่อมโยงกับคนทั้งโลก เรามองภาพที่ใหญ่กว่านั้นว่า นิทรรศการนี้สื่อสารได้ลึกแค่ไหน และมอบบทสนทนาอะไรให้กับผู้เยี่ยมชมบ้าง ซึ่งนั่นคือสิ่งที่เราต้องการทำเช่นเดียวกับแกลเลอรีระดับโลก

“ที่นี่คือพิพิธภัณฑ์แห่งชาติ ผู้คนจากทั่วโลกหลั่งไหลมาที่นี่ คุณอาจจะประทับใจผลงานจาก 700 ปีที่แล้วหรือผลงานในปัจจุบันก็ได้ คุณอาจพบเรื่องราวที่น่าสนใจของสิงคโปร์ หรือค้นพบความจริงบางอย่างเกี่ยวกับตัวเอง แต่สิ่งสำคัญที่สุดคือ… คุณได้ค้นพบอะไรบ้าง?

“ฉันเชื่อว่าพิพิธภัณฑ์ทั่วโลกต่างเห็นตรงกันว่า ‘ของเล่น’ สามารถสะท้อนภาพจำของแต่ละช่วงเวลาได้ มันน่าสนใจมากถ้าคุณก้าวเข้ามาชมงานนี้แล้วถามตัวเองว่าได้อะไรกลับไปบ้าง ในฐานะพิพิธภัณฑ์แห่งชาติ การบอกเล่าเรื่องราวคือสิ่งสำคัญที่สุด ไม่ว่าจะเป็นของเล่น ภาพถ่าย หรือวัตถุใดๆ รูปแบบนั้นไม่สำคัญเท่ากับ ‘เรื่องราว’ ที่ซ่อนอยู่ภายใต้ผลงานนั้นต่างหาก” Chung May Khuen กล่าวสรุป

เป็นมากกว่าของเล่น

ความร่วมมือครั้งนี้ไม่ได้สร้างแรงกระเพื่อมเพียงในแง่ของพิพิธภัณฑ์เท่านั้น แต่ฝั่งศิลปินเองก็ได้โอกาสท้าทายศักยภาพตนเอง จากการออกแบบของเล่นขนาดจิ๋วสู่การสร้างสรรค์ผลงานศิลปะหลากหลายรูปแบบที่ผลักขีดจำกัดให้ไกลกว่าเดิม

“เรามุ่งมั่นสนับสนุนศิลปินอย่างเต็มที่ แน่นอนว่าในมุมหนึ่งคือการโปรโมตคาแรกเตอร์ให้เป็นที่รู้จัก” Kevin Zhang หัวหน้าฝ่าย Brand Partnerships and Activations เผยกับ ONCE

“แต่เป้าหมายที่ยั่งยืนกว่า คือการพัฒนาความคิดสร้างสรรค์ นิทรรศการนี้ช่วยโชว์ศักยภาพที่ซ่อนอยู่ของศิลปิน เพราะศิลปินไม่สามารถย่ำอยู่กับที่ได้ การสนับสนุนให้พวกเขาเติบโตจะช่วยให้ผู้ชมเข้าถึงประสบการณ์ทางศิลปะได้ลึกซึ้งยิ่งขึ้น มากกว่าแค่การมองว่าเป็นสินค้าชิ้นหนึ่ง ถ้าไม่มีศิลปิน เราก็ไม่มีวันนี้

“การได้แสดงงานในสถานที่ทรงคุณค่าอย่างพิพิธภัณฑ์แห่งชาติสิงคโปร์ ช่วยยกระดับประสบการณ์การสัมผัสศิลปะให้ดีขึ้นกว่าเดิม ผมเชื่อว่าผู้เยี่ยมชมจะได้รับแรงสั่นสะเทือนบางอย่างกลับไป เพราะเราตั้งใจสื่อสารสิ่งนี้ออกมาเป็นภาษาสากล

“หัวใจสำคัญคือเราไม่อยากให้คนมองว่านี่เป็นเรื่องของ ‘ของเล่น’ แต่เป็นเรื่องของ ‘ประสบการณ์’ เราหวังว่าคนที่ก้าวเข้ามาจะได้รับแรงบันดาลใจกลับไป และจดจำคาแรกเตอร์ของเราผ่านความทรงจำที่แปลกใหม่ในสถานที่อันเป็นเอกลักษณ์แห่งนี้ ผมหวังว่า Skullpanda จะเข้าไปอยู่ในใจของทุกคนที่เดินทางมาเยือน”

ร่องรอยความร่วมมือระหว่างพิพิธภัณฑ์แห่งชาติสิงคโปร์และ Pop Mart ทำให้เราเห็นก้าวต่อไปของโลกพิพิธภัณฑ์ จากพื้นที่ที่เคยถูกจำกัดไว้เพียงการสะสมอดีต วันนี้พิพิธภัณฑ์ได้พิสูจน์แล้วว่า พวกเขาสามารถบอกเล่าปัจจุบันและฉายภาพอนาคตผ่านมุมมองใหม่ได้อย่างน่าสนใจ

บทบาทของพิพิธภัณฑ์กำลังเปลี่ยนไป นอกจากจะเป็นคลังความรู้ ยังสามารถมอบความบันเทิงและกลายเป็นหมุดหมายการท่องเที่ยวที่สนุกไปกับวัฒนธรรมยุคใหม่ได้ในเวลาเดียวกัน

นิทรรศการ Skullpanda Cage-Uncage Showcase ไม่เพียงแต่ฉายภาพว่า ‘ของเล่น’ คือกระจกสะท้อนวิถีชีวิตมนุษย์ แต่ยังนิยามคุณค่าใหม่ของพิพิธภัณฑ์ที่พร้อมปรับตัวท่ามกลางโลกที่หมุนไว ไม่แน่ว่าในอนาคตอันใกล้ การเดินชม Art Toy ในพิพิธภัณฑ์อาจกลายเป็นเรื่องปกติธรรมดา

เพราะสุดท้ายแล้ว ของเล่นก็สามารถสื่อสารและสร้างแรงกระเพื่อมในใจผู้คนได้ ไม่ต่างจากวัตถุโบราณชิ้นอื่นที่จัดแสดงอยู่เคียงข้างกัน

ขอบคุณภาพจาก National Museum Singapore