“ผมเคยบวชเรียนประมาณ 5 พรรษาต้องใช้ย่ามติดตัวอยู่ตลอดเวลา ทำให้ผมผูกพันกับย่ามค่อนข้างมาก ขณะเดียวกันผมก็เป็นพระรูปแรกที่เข้ามาเรียนสาขาจิตรกรรมไทยที่เพาะช่างพอดี ผมจึงเกิดไอเดียอยากนำงานจิตรกรรมไทยมาถ่ายทอดลงบนผืนย่าม”

จากคำบอกเล่าของอั๋น ฉายภาพให้เห็นจุดบรรจบระหว่างศรัทธากับวิชาชีพ ในขณะที่มือหนึ่งถือย่าม อีกมือหนึ่งของอั๋นก็ถือพู่กันควบคู่ไปกับการเป็นนักศึกษาในวิทยาลัยเพาะช่าง เขาร่วมแบ่งปันองค์ความรู้กับเรา ทั้งกฎเกณฑ์ของลายไทย การวางสัดส่วนเทพเทวา และการใช้สีแบบโบราณ เขาอยากให้ความงดงามเหล่านี้ ออกไปทำหน้าที่เล่าเรื่องราวความเชื่อบนพื้นที่ใหม่ๆ ซึ่งไม่มีพื้นที่ไหนจะเหมาะสมไปกว่าย่าม สิ่งที่อยู่เคียงคู่เขามาตลอดเวลา

สำหรับคอลเลกชันของจิตรกรรมไทยบนย่าม ไม่ใช่การถอดลายเส้นฝาผนังจากวรรณกรรมไทยมาโดยตรง อั๋นเลือกหยิบจับความเชื่อที่ซ่อนอยู่ในทุกเรื่องราวมาถ่ายทอดผ่านสัญลักษณ์ด้วยลายเส้นจากศิลปินไทย

ยกตัวอย่างการนำพระลักษณ์หน้าทอง ตัวละครจากรามเกียรติ์ โดยหยิบยกสัญลักษณ์เมตตามหานิยมมาเล่าใหม่ในรูปแบบร่วมสมัยขึ้น คล้ายว่าการสะพายย่ามเป็นการประกาศขนบความเชื่อให้คนรับรู้ และย่ามยังทำหน้าที่ประกาศอัตลักษณ์ความเป็นไทย ส่งต่อพลังและกำลังใจให้กับผู้สะพาย

“เป้าหมายของผมคืออยากให้ย่ามสะท้อนถึงจิตวิญญาณความเชื่อ ย่ามแทบทุกใบจึงผ่านพิธีปลุกเสกจากพระอาจารย์เรียบร้อย”

เราถามถึงกระบวนการสร้างสรรค์ย่ามในฉบับของจิตรกรรมไทยในย่าม อั๋นเปิดเผยถึงรูปแบบการผลิตที่สร้างสรรค์จากฝีมือช่างไทยทุกขั้นตอน เริ่มต้นจากการร่างแบบด้วยมือเพื่อคุมน้ำหนักเส้นให้พลิ้วไหว จากนั้นเข้าสู่กระบวนการขึ้นลายปัก ซึ่งมีทั้งการปักจักรเพื่อควบคุมมาตรฐานชิ้นงาน และการปักมือเพื่อสร้างเสน่ห์เฉพาะตัว

จังหวะการปักก็มีรูปแบบทางภาษา ต้องอาศัยการวางทิศทางของเส้นด้าย การคิดวางแผนการใช้สีที่ส่งผลต่อภาพบนย่าม เพื่อให้ถอดแบบลายเส้นมาคล้ายคลึงตามรูปแบบที่ร่างไว้

หลังจากวางรากฐานการผลิตย่ามได้ลงตัว อั๋นขยายขอบเขตไปอีกก้าว เปิดประตูต้อนรับให้มิตรสหายเข้ามามีส่วนร่วมในการสร้างสรรค์ ใช้ย่ามเป็นสนามปล่อยของสำหรับเพื่อนพ้องและรุ่นน้องจากรั้วเพาะช่าง โดยดึงเอาลายเส้นเฉพาะตัวของศิลปินแต่ละคนมาร่วมสร้างสรรค์ให้สอดคล้องกับคอนเซปต์หลักของแบรนด์

ย่ามแต่ละคอลเลกชันมีเส้นทางการเดินทางจากหลายศิลปิน ลายเส้นที่ปรากฏบนย่ามไม่ได้จำกัดอยู่แค่เพียงมุมมองเดียว อั๋นเปิดพื้นที่ให้ศิลปินร่วมถ่ายทอด บางลายเส้นให้ความรู้สึกนุ่มนวลตามแบบแผนช่างเขียนโบราณ หรือบางลายเส้นตีความให้สนุกสนานขี้เล่นแบบศิลปะร่วมสมัย

การร่วมมือกันในลักษณะนี้ช่วยให้ชิ้นงานเพิ่มความหลากหลาย และยังเป็นส่วนหนึ่งในการสนับสนุนฝีมือช่างไทย ตั้งแต่ผู้ออกแบบไปจนถึงช่างเย็บย่าม ซึ่งล้วนเป็นฟันเฟืองสำคัญที่ทำให้งานศิลปะไทยยังคงมีลมหายใจ

ก่อนลาจากกัน อั๋นทิ้งท้ายพร้อมรอยยิ้มว่า สิ่งที่เขาดีใจสุดๆ คือการเห็นวัยรุ่นหยิบย่ามจากจิตรกรรมไทยในย่ามมามิกซ์แอนด์แมตช์เข้ากับการแต่งตัวในชีวิตประจำวัน ซึ่งถือเป็นการนำเรื่องราวความเชื่อบนฝาผนังมาต่อเติมลมหายใจและออกเดินทางไปในบริบทใหม่ๆ

สุดท้ายแล้วเรามองว่า ความขลังไม่จำเป็นต้องจำกัดให้อยู่ในพื้นที่ที่จับต้องไม่ได้ และขนบความเชื่อดั้งเดิมก็สามารถปรับเปลี่ยนให้สอดรับเข้ากับยุคสมัยใหม่ เพียงแค่ต้องรู้จักนำมาผสมผสานให้เข้ากับไลฟ์สไตล์ของสังคม และต้องไม่ลืมเคารพความหมายดั้งเดิมจากตัววรรณกรรมไทย