ONCE : ในยุคที่เราสามารถสร้างภาพ ทำซ้ำ และเผยแพร่ผลงานได้ภายในเวลาไม่กี่วินาที อะไรทำให้กระบวนการภาพพิมพ์ที่ต้องอาศัยทั้งเวลาและแรงกายยังคงมีคุณค่า

สำหรับเรา คุณค่าของงานพิมพ์ในแต่ละยุคมีความแตกต่างกัน งานพิมพ์สมัยก่อนต้องผ่านกระบวนการหลายขั้นตอน ตั้งแต่การสร้างแม่พิมพ์ไปจนถึงการผลิตงาน เราเชื่อว่าคุณค่าของภาพพิมพ์ไม่ได้อยู่ที่ตัวผลงาน ซึ่งออกมาจากเครื่องพิมพ์อย่างเดียว แต่อยู่ที่ระยะเวลาและความใส่ใจที่ใช้ไปกับมันด้วย เพราะการสร้างแม่พิมพ์แต่ละชิ้นต้องอาศัยทั้งเวลาและความประณีต โปรเซสเลยมีความสำคัญไม่น้อยไปกว่าผลลัพธ์ที่ปรากฏออกมา

ONCE : แล้วในฐานะที่อยู่เบื้องหลังผลงานของศิลปินหลายคน มีช่วงเวลาไหนไหมที่รู้สึกว่าตัวเองไม่ได้เป็นเพียงผู้ผลิต แต่กำลังมีส่วนร่วมในการสร้างสรรค์งานศิลปะชิ้นนั้นด้วย

เวลาทำงานกับศิลปิน เราไม่เคยมองตัวเองเป็นเพียงลูกมือ แต่เป็นการ Collaboration ที่แต่ละฝ่ายมีบทบาทร่วมกัน บางครั้งเราอาจทำหน้าที่เป็น Consultant หรือ Assistant ในบางขั้นตอน ขณะที่ศิลปินเป็นเจ้าของผลงาน และได้รับเครดิตอย่างเต็มที่อยู่แล้ว สิ่งที่ทำให้มีความสุขกับการทำสตูดิโอ คือการได้เห็นศิลปินเข้ามาทำงาน แล้วสามารถถ่ายทอดตัวตนผ่านกระบวนการภาพพิมพ์ออกมาได้ในรูปแบบที่แตกต่างกัน เราสนุกกับการได้เห็นว่า เมื่อผ่านกระบวนการภาพพิมพ์แล้ว ผลงานจะออกมาเป็นแบบไหน

ONCE : ภาพพิมพ์เป็นงานที่ต้องอาศัยความแม่นยำ แต่ในกระบวนการผลิตก็มีหลายสิ่งที่ไม่สามารถควบคุมได้ เรามองความไม่สมบูรณ์แบบนี้ยังไง

มันจะมีคำว่า Human Error จริงๆ แล้วคนทำงานภาพพิมพ์หรือช่างพิมพ์ทุกคนต่างก็อยากให้ผลงานออกมาเหมือนกันทุกแผ่น เราเองก็เช่นกัน แต่ในความเป็นจริง สิ่งที่เกิดขึ้นในกระบวนการพิมพ์ ทำให้ผลงานแต่ละชิ้นมีลักษณะเฉพาะตัว คำว่า Original Print หมายถึงผลงานที่เกิดขึ้นจากกระบวนการพิมพ์โดยตรง ซึ่งการพิมพ์แต่ละครั้งเปรียบเสมือนการเริ่มต้นใหม่ แม้จะใช้แม่พิมพ์อันเดียวกัน แต่รายละเอียดที่เกิดขึ้นในแต่ละรอบก็อาจแตกต่างกันได้เสมอ เพราะฉะนั้นผลงานแต่ละแผ่นจึงมีความเป็น Original Print ของตัวเอง ไม่ว่าจะมีความเหมือน หรือแตกต่างกันมากน้อยแค่ไหนก็ตาม

ONCE : มีกฎหรือขนบของการทำภาพพิมพ์ข้อไหนที่ชอบทดลองแหกมากที่สุด

(หัวเราะ) แหกแม่งทุกกฎเลย ภาพพิมพ์มีขนบและกฎเกณฑ์ค่อนข้างเยอะ ตามหลักแล้ว เราต้องสร้างแม่พิมพ์ก่อน แล้วจึงนำไปพิมพ์ลงบนกระดาษเพื่อให้ได้ผลงาน แต่บางครั้งเราก็เลือกใช้ตัวแม่พิมพ์เป็นผลงานเสียเอง เรารู้สึกว่าถ้ายึดติดกับวิธีการเดิมๆ มากเกินไป ก็อาจทำให้งานน่าเบื่อ เลยพยายามหาวิธีใหม่ๆ อยู่เสมอ อีกส่วนนึงเราทำงานกับศิลปินหลากหลายสาขา โดยเฉพาะศิลปินสตรีตอาร์ต และศิลปินที่ทำงานเพนติง ซึ่งส่วนใหญ่ไม่ได้มีพื้นฐานด้านภาพพิมพ์ หน้าที่ของเราคือการนำวิธีการและความถนัดของพวกเขามาแปลงให้กลายเป็นกระบวนการภาพพิมพ์ เช่น ศิลปินบางคนถนัดการพ่นสี เราก็ต้องคิดว่าจะถ่ายทอดลักษณะการพ่นนั้นลงไปบนแม่พิมพ์ทองแดงได้ยังไง หรือจะสร้างแม่พิมพ์แบบไหนให้ยังคงเอกลักษณ์และวิธีการทำงานของศิลปินเอาไว้ เรามองว่าการทำงานกับศิลปินแต่ละคนเป็นโจทย์ใหม่เสมอ เพราะไม่มีวิธีสำเร็จรูปที่ใช้ได้กับทุกคน

ONCE : มอง AI และเทคโนโลยีใหม่ๆ เป็นคู่ตรงข้ามกับภาพพิมพ์ หรือเป็นเครื่องมืออีกชนิดที่สามารถนำมาใช้ร่วมกันได้

เราไม่คิดว่าทุกอย่างต้องอยู่ตรงข้ามกันเสมอไป แม้แต่สิ่งพิมพ์ที่หลายคนอาจมองว่าต่างจากศิลปะภาพพิมพ์ ก็สามารถอยู่ร่วมกันได้ เช่นเดียวกับ AI ที่เข้ามาในปัจจุบัน เราไม่จำเป็นต้องมองว่ามันจะเข้ามาลดทอนคุณค่า หรือลดบทบาทคนทำงานลง เพราะแต่ละเครื่องมือมีวิธีใช้งาน และข้อดีแตกต่างกัน เราสามารถนำผลลัพธ์จาก AI มาต่อยอดให้กลายเป็นผลงานภาพพิมพ์ได้ เพราะเทคโนโลยีเป็นเครื่องมือที่ช่วยอำนวยความสะดวก ลดขั้นตอน หรือความเหนื่อยล้าในบางส่วน และเปิดโอกาสให้เราทำสิ่งใหม่ๆ ได้ง่ายขึ้น

ONCE : ในมุมของเรา วัฒนธรรมของภาพพิมพ์ในประเทศไทยทุกวันนี้เป็นยังไง ยังจำกัดอยู่ในกลุ่มคนเรียนศิลปะและนักสะสม หรือเริ่มเข้าไปเป็นส่วนหนึ่งในชีวิตประจำวันของผู้คนมากขึ้นแล้ว

สำหรับเรา ศิลปะอยู่ในชีวิตประจำวันของผู้คนมาโดยตลอด อย่างการเลือกซื้อเสื้อผ้าที่จะใส่ในแต่ละวันก็เกี่ยวข้องกับศิลปะและสุนทรียะแล้ว เพียงแค่หลายคนอาจไม่รู้ตัวว่าสิ่งที่ตัวเองกำลังเลือก หรือใช้งานอยู่นั้นมีศิลปะเข้ามาเป็นส่วนหนึ่ง ปัจจุบันโซเชียลมีเดียและช่องทางออนไลน์ต่างๆ ทำให้ผู้คนเข้าถึงศิลปะได้ง่ายขึ้น อีกทั้งกระแส Art Toy ก็ทำให้คาแรกเตอร์จากศิลปินเข้าไปอยู่ในโปรดักต์และสิ่งของรอบตัวมากมาย ลองเดินออกไปตามถนนแล้วสังเกตดู เราเชื่อว่าอย่างน้อยต้องมีงานศิลปะสักชิ้นอยู่ในสิ่งที่พบเห็น เพราะฉะนั้นศิลปะไม่ได้เป็นเรื่องไกลตัวอย่างที่หลายคนคิด

ONCE : หลังจากทำงานมาจนถึงทุกวันนี้ ยังมีอะไรที่ทำให้รู้สึกว่าอยากทดลองทำ เหมือนช่วงแรกที่เริ่มต้นทำงานไหม

จริงๆ แล้วอยากทดลองทำอะไรใหม่ๆ มากขึ้นด้วยซ้ำ ตั้งแต่เปิดสตูดิโอมาประมาณ 9 ปี เป็นอาจารย์มา 13 ปี และถ้านับเวลาที่เรียนศิลปะด้วย ก็ถือว่าเราอยู่กับสิ่งนี้มามากกว่าครึ่งชีวิต ที่ผ่านมาอาจมีข้อจำกัดบางอย่างที่ทำให้ไม่สามารถทำทุกสิ่งได้ตามต้องการ แต่เมื่อมีประสบการณ์ และสั่งสมความรู้จากการทำงานมากขึ้น ข้อจำกัดเหล่านั้นค่อยๆ ลดลง เราเริ่มมองเห็นความเป็นไปได้ใหม่ๆ และรู้สึกว่ายังมีอีกหลายอย่างที่อยากลองทำ

ONCE : ดูเหมือนว่ายิ่งทำงานมานาน ก็ยิ่งสนุกกับสิ่งที่ทำมากขึ้น

ใช่ เรารู้สึกแบบนั้น ทุกปีเรามักคิดว่างานที่กำลังทำอยู่น่าจะเป็นงานที่ใหญ่ที่สุดแล้ว อย่างตอนจัดงาน Thailand Printmaking Festival ครั้งแรกในปี 2022 เราก็เคยคิดว่านั่นอาจเป็นครั้งสุดท้าย แต่หลังจากนั้นก็ยังมีโอกาสได้ทำต่อ และโปรเจกต์ก็ขยายใหญ่ขึ้นเรื่อยๆ บางครั้งเราเองก็ไม่รู้เหมือนกันว่าสิ่งที่ทำอยู่จะพาไปถึงจุดไหน

ONCE : การทำงานภาพพิมพ์สอนอะไรเกี่ยวกับชีวิตให้เราบ้าง

ตอนแรกเราไม่ได้รู้จักภาพพิมพ์มาก่อนด้วยซ้ำ และตอนที่เริ่มเรียนก็ยังไม่แน่ใจว่าตัวเองชอบมันหรือเปล่า แต่เมื่อได้อยู่กับกระบวนการนี้ไปเรื่อยๆ ก็พบว่า ภาพพิมพ์สอนให้เราคิดอย่างเป็นขั้นเป็นตอน เวลาจะทำอะไรสักอย่าง เราต้องวางแผนว่าควรเริ่มจากตรงไหน ต้องผ่านขั้นตอนอะไรบ้าง และจะทำอย่างไรให้ไปถึงผลลัพธ์ที่ต้องการได้อย่างมีประสิทธิภาพที่สุด ทุกอย่างต้องมีลำดับและวิธีการของมัน อย่างการเดินไปหยิบเสื้อผ้า เราก็ยังเผลอคิดล่วงหน้าว่าจะต้องเดินผ่านอะไรบ้าง ภาพพิมพ์ทำให้เรากลายเป็นคนที่มองเห็นขั้นตอนต่างๆ อยู่ในหัวโดยอัตโนมัติ

ONCE : หากมองไปข้างหน้า อยากให้ PPP Studio เติบโตไปในทิศทางไหน และอยากเห็นอะไรเกิดขึ้นกับวัฒนธรรมภาพพิมพ์ในประเทศไทย

เราอยากปล่อยให้สตูดิโอค่อยๆ เติบโตไปตามจังหวะของมัน ไม่ได้ตั้งเป้าว่าอีก 10 ปีข้างหน้าจะต้องเป็นเเบบไหน เพราะเราเองก็ไม่รู้เหมือนกันว่า จะต้องเจอกับอะไรบ้าง ทั้งวิกฤต หรือความเปลี่ยนแปลงต่างๆ เลยอยากใช้ชีวิตและทำงานแบบ day by day แค่อยู่กับสิ่งที่ทำแล้วมีความสุขแบบทุกวันนี้ก็ดีมากแล้ว ด้วยบทบาทที่เราเป็นทั้งอาจารย์และเจ้าของสตูดิโอ เราได้เห็นพัฒนาการของวงการภาพพิมพ์มาโดยตลอด ตั้งแต่วันที่เริ่มเรียน หรือเปิดสตูดิโอใหม่ๆ ซึ่งตอนนั้นคนทั่วไปยังไม่ค่อยรู้จักภาพพิมพ์มากนัก เราจึงพยายามจัดกิจกรรม และสร้างพื้นที่ที่ทำให้คนเข้าถึงได้ง่ายขึ้น อย่างงาน Thailand Printmaking Festival ก็จะมีส่วนที่เปิดโอกาสให้ผู้ชมได้ลองจับ ลองสัมผัส และทำความรู้จักกับกระบวนการพิมพ์ด้วยตัวเอง ทุกวันนี้เราเห็นสตูดิโอภาพพิมพ์หลายแห่งเติบโตขึ้น เรารู้สึกดีที่ได้เห็นวงการนี้ค่อยๆ ขยายวงกว้าง และมีคนรุ่นใหม่เข้ามารับช่วงต่อ ส่วนในอนาคตเราว่าน่าจะมีสิ่งใหม่ๆ เกิดขึ้นอีกมาก และอาจมีคนเก่งๆ ที่สร้างสรรค์สิ่งที่เราไม่เคยทำมาก่อนก็ได้ เราเองก็พร้อมที่จะเรียนรู้และเติบโตไปพร้อมกับการเปลี่ยนแปลงเหล่านั้น