การเสวนาครั้งนี้พิเศษมากๆ เพราะได้ “Gen Suzuki” นักออกแบบผลิตภัณฑ์ระดับนานาชาติชื่อดังชาวญี่ปุ่น กรรมการตัดสินรางวัล Good Design Award (G-Mark) ประเทศญี่ปุ่น เเละ D-Mark Award 2026 ประเทศไทย มาเล่าให้ฟังถึงแนวคิด Chodo ii หรือการออกแบบด้วยความพอดีในแบบฉบับญี่ปุ่น ผ่านมุมมอง กระบวนการทำงาน และแนวทางการออกแบบร่วมสมัย ที่ให้ความสำคัญกับความเรียบง่าย ฟังก์ชัน และสมดุลระหว่างผู้คน สิ่งของ และการใช้ชีวิต

ความสนุกของเสวนาในครั้งนี้ไม่ใช่การมาชี้จุดให้เห็นถึงวิธีการออกแบบตามแนวคิด Chodo ii เพียงเท่านั้น แต่ Suzuki ยังเล่าตั้งแต่แรงบันดาลใจและต้นกำเนิดแนวคิดนี้ที่เขาได้ใช้เวลาไปกับการเดินทางรอบโลก เพื่อได้มาซึ่งการตั้งคำถามและนำไปสู่การออกแบบที่พอดี เหมาะเจาะ และกลมกลืนกับทั้งมนุษย์และสิ่งแวดล้อมได้ในที่สุด

ก่อนที่จะผันตัวมาเป็นนักออกแบบผลิตภัณฑ์ ของใช้ และเฟอร์นิเจอร์ให้กับแบรนด์ระดับโลกอย่าง MUJI, Casper และ Herman Miller คุณ Suzuki เล่าให้ฟังว่าเขาเองเคยทำงานในบริษัทด้านการผลิตโทรศัพท์มาก่อน ซึ่งตัวเขาในวัยนั้นยังคงวุ่นอยู่กับการดีไซน์รูปลักษณ์ของโทรศัพท์ให้แปลกใหม่ แตกต่าง และต้องเกิดการ redesign อยู่ตลอดเวลา และนั่นทำให้เมื่อถึงจุดหนึ่ง Suzuki จึงเกิดคำถามกับโลกของงานดีไซน์ที่เขาเผชิญอยู่ว่า

“การเปลี่ยนแค่รูปลักษณ์ภายนอก เรียกว่าการออกแบบจริงๆ เหรอ?”

หลังจากเกิดคำถามนั้น Suzuki ก็ลาออกจากงานออกแบบอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์เพื่อมาทบทวน ใช้เวลาครุ่นคิดอยู่กับตนเอง เขาจึงริเริ่มสิ่งใหม่ ด้วยการกลับไปเป็นนักเรียนออกแบบอีกครั้ง เพื่อได้เรียนรู้และอยู่กับงานออกแบบให้มากขึ้นกว่าการหมกมุ่นอยู่กับงานประจำ

ณ ช่วงเวลานั้นเขาจึงถูกจุดประกายให้ต้องแบ็กแพ็คเดินทางเที่ยวไปรอบโลก เพื่อไปสำรวจงานดีไซน์รอบโลกและไปสอดส่องดูว่าประเทศต่างๆ เขาใช้ดีไซน์ในชีวิตประจำวันกันอย่างไรบ้าง

ในเสวนานี้ Suzuki จึงได้ยกตัวอย่างภาพงานออกแบบที่เขาได้เผชิญในหลายๆ ประเทศให้ทุกคนได้ดู ซึ่งงานออกแบบส่วนใหญ่ที่สะดุดตาต้องใจ Suzuki มักเป็นงานออกแบบที่ทำขึ้นโดยคนธรรมดาที่ไม่ได้เป็นนักออกแบบ แต่นำสิ่งของรอบตัวมาดัดแปลงให้วัตถุชิ้นหนึ่งถูกใช้ประโยชน์ในชีวิตประจำวันได้ หรือบางชิ้นที่ออกแบบโดยนักออกแบบ ก็ยังเป็นการออกแบบที่มีประโยชน์และบ่งบอกเอกลักษณ์ของพื้นที่นั้นๆ ได้จริง และนั่นทำให้เขาเห็นจุดร่วมของงานออกแบบในทุกๆ ประเทศที่ได้ไปพบเจอคือ ‘การออกแบบไม่จำเป็นต้องมีจุดหมายที่ยิ่งใหญ่ แต่งานดีไซน์คือความเป็นธรรมชาติที่กลมกลืนกับสิ่งรอบข้าง’ ซึ่งเป็นจุดร่วมที่ขัดแย้งกับงานออกแบบโทรศัพท์มือถือที่เขาเคยทำมาก่อนหน้านี้โดยสิ้นเชิงเลย

เมื่อหันกลับมาดูงานออกแบบข้าวของเครื่องใช้ของญี่ปุ่นแบบ Traditional ดูบ้าง Suzuki ก็เห็นว่า จริงๆ แล้วในงานออกแบบดั้งเดิมหลายชิ้นของญี่ปุ่นเองก็ออกแบบด้วยจุดร่วมเดียวกันกับการออกแบบทั่วโลก นั่นคือการออกแบบที่คำนึกถึงสิ่งรอบข้าง

อย่างชุดถ้วยชามของญี่ปุ่นที่ผู้ออกแบบไม่เพียงแค่ออกแบบพื้นผิว สีสันและรูปลักษณ์ให้กลมกลืนกับสถานที่ที่ใช้เสิร์ฟ แต่มีการคำนวณไปถึงตัวถาดของชุดถ้วยที่จะต้องมีขนาดพอดีกับพื้นที่โถงทางเดินของบ้านดั้งเดิมสไตล์ญี่ปุ่น ที่เมื่อถือถาดสองใบเดินสวนทางกันในโถงทางเดินแล้ว ขนาดของถาดจะไม่ทำให้เกิดการเดินชนกัน

Chodo ii จึงเป็นแนวคิดที่ Suzuki ได้เห็นจุดร่วมของงานออกแบบที่การออกแบบไม่ใช่แค่ความสวยงาม ไม่ใช่แค่ประโยชน์ให้กับผู้ใช้ แต่มองไปถึงสถานที่และสิ่งแวดล้อมด้วย

งานของ Suzuki นำแนวคิดนี้ไปใช้ในการออกแบบอย่างแปรงสีฟันไฟฟ้าที่ลดทอนรูปทรงให้ผู้ใช้จับถนัดมือได้มากที่สุด ลดทอนปุ่มที่ทำให้รู้สึกถึงความเป็นแปรงไฟฟ้า และเพื่อให้ถือจับถนัดมากขึ้นเขาจึงออกแบบให้ตัวปุ่มสวิตช์เรียบไปกับด้ามจับของแปรงไปเลย และอีกสิ่งสำคัญคือการที่ลดทอนรูปลักษณ์การเป็นแปรงไฟฟ้า คือการทำให้แปรงสีฟันไม่กลายเป็นอุปกรณ์ที่แตกต่างจากเครื่องใช้ชิ้นอื่นๆ ในห้องน้ำ

การออกแบบชิ้นนี้จึงเป็นการออกแบบที่เป็นตัวกลางให้เทคโนโลยีและมนุษย์เชื่อมโยงกันได้ เช่นเดียวกันกับชิ้นงานออกแบบให้กับ MUJI ในชุดของใช้สำหรับวัยทำงานอย่างชุดซองใส่แล็ปท็อป ซองใส่ไอแพด และซองใส่อุปกรณ์ทำงานชิ้นเล็กชิ้นน้อย ซึ่ง Suzuki ออกแบบมาให้เป็นซองแบบซองเอกสารสีน้ำตาล เพื่อให้เมื่อพกพาหรือวางบนโต๊ะทำงานแล้ว ซองเหล่านั้นจะไม่แปลกแยกจากบรรยากาศโต๊ะทำงาน เข้ากับพื้นที่ทำงานได้หลากหลาย แถมยังเข้ากับชีวิตประจำวันของชาวออฟฟิศที่ต้องพกพาแล็ปท็อปติดตัวไปไหนมาไหนด้วย เป็นต้น

“เราอยู่ในยุคที่โลกของอะนาล็อกและความเป็นดิจิทัลมันต่างกันชัดเจนมาก ฉะนั้น การออกแบบในหลายๆ ชิ้นงานของผมคือการออกแบบเพื่อเชื่อมโยงให้คน สิ่งของ และสิ่งแวดล้อมเชื่อมโยงถึงกัน สิ่งสำคัญของการทำงานออกแบบ Chodo ii คือต้องสังเกตและหาจุดสอดคล้องของสิ่งต่างๆ ให้ได้ครับ”